Ngòi phun xăm: chọn sao cho khớp kim?

Ngòi phun xăm phải khớp với kim ở CẢ HAI thứ: số mũi kim và dáng xếp mũi. Ngòi 5 dẹt đi với kim 5 dẹt, ngòi 3 tròn đi với kim 3 tròn — lắp lệch một trong hai là kim đi lệch tâm và nét sợi không đều, dù kim và ngòi đều là hàng tốt. Ngòi cũng chia theo dòng máy như kim: ngòi phổ thông cho máy phổ thông, ngòi thần thánh cho máy thần thánh, không dùng chéo.

Ngòi phun xăm là gì và làm việc gì?

Ngòi là bộ phận dẫn kim, lắp vào máy trước rồi mới xuyên kim qua. Nhìn thì đơn giản, nhưng nó làm ba việc cùng lúc — và cả ba đều ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả ca làm:

• Giữ kim định hình cố định — không lắc, không rung khi máy chạy.
• Chứa mực cho đường đi, để kim không phải quay lại lấy mực liên tục.
• Bảo vệ đầu kim của máy khỏi mực và dịch.

Việc thứ nhất là quan trọng nhất. Máy phun xăm rung ở tần số cao, và nếu ngòi không giữ chặt thì kim sẽ dao động một chút theo mỗi nhịp. Một chút đó đủ để đường sợi mất nét — nhưng nhỏ tới mức bạn không nhìn ra nguyên nhân.

Vì sao ngòi là món hay bị bỏ qua nhất?

Khi nét sợi không đều, thợ thường nghĩ theo thứ tự này: tay mình chưa vững, hay mực không tốt, hay máy yếu. Rất ít người nghĩ tới cái ngòi — vì nó rẻ, trông đơn giản, và không có thông số gì để so sánh.

Nhưng hãy nghĩ theo hướng khác: nếu tay bạn hôm nay vẫn thế, mực vẫn chai đó, máy vẫn máy đó, mà nét lại xấu hơn hôm qua — thì thứ đã thay đổi là cây kim và cái ngòi bạn vừa lắp. Kiểm tra ngòi trước khi nghi ngờ tay mình là cách tiết kiệm thời gian nhất.

Quy tắc vàng: khớp cả SỐ lẫn DÁNG

Đây là điều duy nhất bạn cần nhớ về ngòi. Ngòi phải trùng cả số mũi kim lẫn cách xếp mũi. Trùng một trong hai là chưa đủ.

Hoàng Bảo Trân có đủ cả bảy cấu hình này ở cả hai dòng máy, nên bạn luôn tìm được ngòi đúng cặp với cây kim mình dùng.

Nhìn thế nào để biết ngòi tròn hay ngòi dẹt?

Nhìn vào lỗ ở đầu ngòi. Ngòi tròn có lỗ hình tròn để hàng kim chụm vòng đi qua; ngòi dẹt có lỗ hình khe dài để hàng kim xếp ngang đi qua. Cầm hai cái lên soi cạnh nhau là thấy ngay, không cần đọc chữ trên bao bì.

Ngòi cũng chia theo dòng máy

Giống kim, ngòi không dùng chung giữa các dòng máy. Đây là chỗ thợ mới hay mua nhầm lần thứ hai — sau khi đã học được bài học về kim.

Ngòi phổ thông

Dùng cho máy phun xăm dòng phổ thông. Đây là dòng ngòi cơ bản, rất dễ mua và dễ dùng, chi phí nhẹ nên hợp tiệm chạy nhiều ca mỗi ngày. Có đủ ngòi 1, ngòi 3 tròn và dẹt, ngòi 5 tròn và dẹt, ngòi 7 tròn và dẹt.

Ngòi thần thánh

Dùng cho máy phun xăm thần thánh. Điểm tiện của dòng này là ngòi ở dạng vỉ — dễ vệ sinh và dễ quản lý số lượng, bóc từng cái theo ca còn lại vẫn nguyên vỉ sạch. Ngòi thần thánh làm bằng nhựa cứng cao cấp, đã khử trùng, an toàn và không độc hại.

Đầu chụp nhựa — lớp bảo vệ cho ngòi

Đầu chụp là phần chụp bên ngoài ngòi xăm, thiết kế riêng để bảo vệ ngòi. Nhiều thợ mới sắm đồ xong mới phát hiện thiếu món này và không lắp máy được, nên khi đặt hàng hãy tính luôn.

• Đầu chụp nhựa PT: dùng cho dòng máy phổ thông. Hộp có 10 vỉ, mỗi vỉ 7 chiếc.
• Đầu chụp nhựa TT: dùng cho dòng máy thần thánh. Hàng Việt Nam, thành phần đã kiểm định an toàn.
• Lắp đúng loại theo máy — PT và TT không dùng chéo được.

Dấu hiệu ngòi có vấn đề

Ngòi không có thông số để đo, nên bạn nhận biết qua cách nó làm việc. Bốn dấu hiệu dưới đây đều chỉ về cái ngòi chứ không phải tay bạn:

• Kim rơ, lắc được trong ngòi khi bạn lay nhẹ — ngòi quá rộng hoặc sai số.
• Nét sợi run hoặc gấp khúc dù tay đi đều — kim đang dao động trong ngòi.
• Mực ra chỗ nhiều chỗ ít trên cùng một đường — hàng kim không thẳng vì ngòi sai dáng.
• Kim vướng, phải ấn mới xuyên qua ngòi — sai cấu hình, đừng cố ấn tiếp.

Trữ ngòi bao nhiêu là đủ?

Nguyên tắc đơn giản: trữ ngòi theo đúng tỉ lệ với kim. Mỗi ca dùng một cây kim thì cũng dùng một cái ngòi — nên nếu bạn có 100 kim cỡ 5 dẹt thì cũng cần khoảng 100 ngòi 5 dẹt. Rất nhiều thợ chỉ nhớ trữ kim rồi hết ngòi giữa tuần.

Hết ngòi cũng làm bạn phải dừng ca y hệt như hết kim. Mà ngòi là món rẻ, không hỏng theo thời gian — nên trữ dư luôn rẻ hơn thiếu.

Ngòi dùng một lần cho một khách

Ngòi tiếp xúc với mực và với dịch từ vùng da đang mở, nên nó thuộc nhóm vật tư dùng một lần — giống kim, không có ngoại lệ. Ngòi thần thánh đóng vỉ sẵn chính là để phục vụ việc đó: bạn bóc vỉ mới trước mặt khách, phần còn lại vẫn nguyên.

Câu hỏi thường gặp về ngòi phun xăm

Ngòi phun xăm dùng để làm gì?

Ngòi làm ba việc: giữ kim định hình cố định để không lắc và không rung khi máy chạy, chứa mực cho đường đi, và bảo vệ đầu kim của máy. Việc thứ nhất quan trọng nhất — kim rung một chút là nét sợi đã không đều.

Lắp ngòi không đúng số kim thì sao?

Kim sẽ rơ trong ngòi rộng hoặc bị bó trong ngòi hẹp, cả hai đều làm kim đi lệch tâm và nét sợi không đều. Nếu kim vướng phải ấn mạnh mới qua thì còn có nguy cơ làm cong mũi kim.

Ngòi tròn có lắp được kim dẹt không?

Không nên. Ngòi tròn có lỗ tròn cho hàng kim chụm vòng; kim dẹt xếp hàng ngang khi bị bó vào lỗ tròn sẽ chụm lại, mất bề rộng và mực ra không đều. Ngòi phải khớp cả số kim lẫn dáng kim.

Ngòi phổ thông và ngòi thần thánh khác nhau thế nào?

Khác ở dòng máy chúng lắp vừa. Ngòi phổ thông dùng cho máy dòng phổ thông; ngòi thần thánh dùng cho máy thần thánh và đóng ở dạng vỉ nên dễ vệ sinh, dễ quản lý số lượng. Hai dòng không dùng chéo được.

Có cần mua đầu chụp nhựa riêng không?

Có, nếu máy bạn cần. Đầu chụp là phần chụp ngoài của ngòi, dùng để bảo vệ ngòi. Loại PT cho máy phổ thông, loại TT cho máy thần thánh. Nên tính luôn khi đặt kim và ngòi để về tới nơi là làm được ngay.

Ngòi có dùng lại được không?

Không. Ngòi tiếp xúc với mực và dịch từ vùng da đang mở nên thuộc nhóm vật tư dùng một lần cho một khách, giống kim. Ngòi thần thánh đóng vỉ sẵn để bạn bóc vỉ mới trước mặt khách.

Chốt lại

• Ngòi làm ba việc: giữ kim không lắc, chứa mực, bảo vệ đầu kim máy.
• Quy tắc vàng: ngòi phải khớp CẢ số kim LẪN dáng kim.
• Ngòi tròn có lỗ tròn, ngòi dẹt có lỗ khe dài — soi đầu ngòi là biết.
• Ngòi chia theo dòng máy: phổ thông và thần thánh, không dùng chéo.
• Đầu chụp nhựa PT cho máy phổ thông, TT cho máy thần thánh — nhớ tính khi đặt hàng.
• Nét sợi run hay mực ra không đều: kiểm tra ngòi trước khi nghi ngờ tay mình.
• Trữ ngòi theo đúng tỉ lệ với kim — hết ngòi cũng làm dừng ca như hết kim.
• Ngòi dùng một lần cho một khách.

Đây là bài cuối trong loạt tám bài về kim và ngòi. Nếu bạn đang sắm bộ đồ nghề đầu tiên hoặc chưa chắc cấu hình nào hợp máy mình, nhắn Hoàng Bảo Trân kèm tên máy — bên mình liệt kê giúp đủ bộ kim, ngòi, đầu chụp cần có, chứ không đẩy hàng cho đủ đơn. Vì khách của bạn cũng là khách của chúng tôi.